Als een grote uitbarsting genoeg zwaveldioxide in de stratosfeer brengt, kan het deelnemen aan reacties die zwavelzuurhoudende druppeltjes vormen. Deze fijne sulfaataerosolen verstrooien een deel van de zonnestraling terug de ruimte in. Daardoor bereikt minder zonne-energie het aardoppervlak.
Het effect kan langer duren dan dat van een gewone aswolk, omdat fijne aerosolen relatief lang in deze luchtlaag kunnen blijven. Grove as valt veel sneller uit. Het beschreven klimaateffect hangt dus niet alleen af van een bijzonder donkere wolk boven de vulkaan.
Niet iedere uitbarsting koelt het wereldklimaat meetbaar af. De hoeveelheid gas, bereikte hoogte en verspreiding zijn belangrijk. Het effect is bovendien tijdelijk. Afkoeling aan het oppervlak betekent niet dat iedere luchtlaag afkoelt of dat andere klimaatinvloeden blijvend worden opgeheven.