Koło zębate pojazdu zazębia się z listwą zębatą ułożoną na stałe. Zazębienie pozwala przenosić siły, gdy przyczepność zwykłych kół do gładkich szyn nie wystarcza na stromym odcinku. Jest również wykorzystywane przez odpowiednie układy hamulcowe.
Koleje zębate umożliwiły budowę nowych tras górskich w XIX wieku. System Riggenbacha ma na przykład listwę zębatą o budowie przypominającej drabinę i został zastosowany w 1871 roku na kolei Vitznau–Rigi. Opracowano też inne systemy z listwami o odmiennych kształtach.
Szyny jezdne nadal prowadzą i podtrzymują pojazd. Listwa uzupełnia je o mechaniczne połączenie kształtowe. Nie jest trzecią szyną jezdną dla zwykłych kół ani mechanizmem zmiany rozstawu toru. Rodzaj zazębienia i wyposażenia hamulcowego zależy od konkretnej kolei.