In opstijgend magma kunnen eerder opgeloste gassen bellen vormen. Bij dalende druk groeien die bellen. Als het gas onvoldoende kan ontsnappen, kan de uitzetting de smelt uiteenrijten en brokstukken uit de vulkaan slingeren.
Hoe gemakkelijk gas ontsnapt, hangt onder meer af van de stroperigheid van het magma. Ontgassing gaat vaak gemakkelijker in dunvloeibare dan in stroperige smelt. Ook het gasgehalte en de stijgsnelheid beïnvloeden het verloop van een uitbarsting.
Dit verklaart waarom niet iedere vulkaan op dezelfde manier uitbarst. Sommige uitbarstingen leveren vooral stromende lava, andere grote hoeveelheden as en gesteentefragmenten. Gasrijk, stroperig magma bevordert explosieve processen, maar maakt op zichzelf geen precieze voorspelling van de volgende uitbarsting mogelijk.