1755’te Lizbon’da yaşanan hangi felaket, Voltaire’i olup biten her şeyin iyi olduğu düşüncesini özellikle sert biçimde sorgulamaya yöneltti?
Voltaire, 1 Kasım 1755’teki Lizbon depremine tepki verdi. Sarsıntıları tsunami ve yangınlar izledi. Felaket çok sayıda can aldı ve kentin çok ötesinde doğa, ilahi takdir ve insanın çektiği acılar üzerine tartışmalar başlattı. Voltaire, Lizbon’un yıkımı üzerine yazdığı şiirde, tüm olayların gerçekte meydana geldikleri hâliyle zaten iyi olması gerektiğini söyleyen teselli edici iddiayı sorguladı. Bu konu mektuplarında ve daha sonra Candide’de de görülür. Ancak bu, felakete modern yer bilimlerine dayanan bir açıklama getirdiği anlamına gelmez. Onun odağında acının felsefi ve ahlaki sonuçları vardı. Diğer seçenekler de olası doğal tehlikelerdir, fakat bu tartışmayı başlatan olay değildir. Yanıt görseli yıkımı ölçülü ve serbest bir canlandırmayla gösterir; kurbanları betimlemez.


