Welk personage zingt als enige niet in Hildegard van Bingens middeleeuwse muziekdrama Ordo virtutum?
De Duivel heeft in Ordo virtutum een spreekrol: terwijl de andere personages zingen, blijven zijn woorden zonder melodie. In het bewaarde handschrift staat bij zijn tekst geen muzieknotatie. Dit verschil hoort bij de opzet van het werk en wijst niet op een verloren zangpartij. Centraal staat de menselijke Ziel, die door de Duivel wordt verleid en uiteindelijk met hulp van de Deugden naar hen terugkeert. Deugden zoals Nederigheid en Hoop treden op als personages. Zo wordt een innerlijke strijd tussen verleiding en goed handelen op het toneel gebracht. De tegenstelling tussen zingen en alleen spreken heeft een religieuze betekenis. Volgens Hildegard hoort muziek bij de lof van God en de hemelse harmonie. De Duivel staat buiten die orde. Zijn muzikale uitsluiting maakt die rol ook hoorbaar: het gaat om de symboliek van haar drama, niet om een controleerbare uitspraak over bovennatuurlijke wezens.


